L’Echo heeft op 31 oktober volgend opiniestuk van Philippe Colle opgenomen.

De vraag is niet “komen er ooit zelfrijdende auto’s”. De vraag is eerder “wanneer rijden u en ik ermee”. Maar wat als zo’n zelfrijdende auto een ongeval veroorzaakt? Wie is dan aansprakelijk? Is de verzekering zoals we die vandaag kennen aangepast aan de komst van zelfrijdende auto’s?

De verzekeraars zijn de voorbije jaren niet bij de pakken blijven zitten en hebben nagedacht over de wijze waarop de wetgeving er zou moeten uitzien wanneer voertuigen zonder bestuurders zouden rondrijden.

De wetgeving bepaalt al sinds 1956 dat de eigenaar van elk motorrijtuig dat op de openbare weg komt en op terreinen die toegankelijk zijn voor het publiek ervoor moet zorgen dat de auto verzekerd is. De komst van de zelfrijdende auto’s verandert hier niets aan, maar toch zijn er een aantal elementen die voor de verzekeraars hun belang zullen hebben.

Veiliger verkeer en lagere premie

Zo zal hoogstwaarschijnlijk het aantal ongevallen afnemen. De sensoren die vandaag al aanwezig zijn in de auto’s zorgen voor extra oren en ogen en dragen bij tot een veiliger verkeer. In een verdere evolutie zullen auto’s ook met elkaar communiceren. Ze zullen dichter op elkaar rijden en zelf de afstand bepalen tot hun voorligger. Als een andere automobilist zich tussen auto’s wurmt, remmen de auto’s erachter zelf en herstelt het treintje achter elkaar rijdende auto’s zich vanzelf. Dankzij de directe interactie en informatie-uitwisseling tussen enerzijds de auto’s, de wegsignalisatie en de verkeerslichten en, anderzijds, tussen de auto’s onderling zullen chauffeurs of de wagens zelf tijdig op verkeerssituaties kunnen anticiperen.

Daarnaast is het waarnemingsvermogen van de zelfrijdende auto veel breder en zijn reactievermogen immens sneller. Hij reageert binnen een honderdduizendste van een seconde, terwijl een gewone autobestuurder hiervoor een halve seconde nodig heeft.

Samen met de te verwachten daling van het aantal ongevallen, zal hopelijk ook het aantal zware ongevallen dalen. Dit zijn schadegevallen met een schade van meer dan 125.000 euro tot gevolg. In 2017 zijn er in België 782 zware verkeersongevallen gebeurd. Hun gemiddelde kost beliep 422.657 euro per schadegeval. Om de schadelast van die 782 zware ongevallen te betalen, zijn vandaag de premies van meer dan een miljoen verzekerden nodig. Indien de daling van het aantal (zware) ongevallen bewaarheid wordt, zou het niet alleen leiden tot een daling van het aantal slachtoffers, maar mogelijks ook van de gemiddelde verzekeringspremie.

Anderzijds dient er rekening mee gehouden te worden dat de gemiddelde kost per schadegeval hoger dreigt te liggen dan vandaag op het vlak van de herstelling van de materiële schade als een gevolg van de dure technologie die aanwezig is in de bumpers, de carrosserie, de koplampen, het dashboard, … van de moderne wagens.

Aansprakelijkheidsverschuiving, nieuwe risico’s en nieuwe polissen

De verdere evolutie naar volledige autonome wagens zal allicht ook leiden tot een verschuiving van de aansprakelijkheid. In de huidige regelgeving bekijken verzekeraars op basis van de gegevens die ze ontvangen van hun klanten na een ongeval, onder andere via het aanrijdingsformulier, wie aansprakelijk is voor het ongeval. Vandaag is meestal minstens één bestuurder aansprakelijk voor het ongeval. Of dit ook in de toekomst zo zal zijn, is een andere vraag. In de autonome wagen kan de technologie falen en aan de oorsprong liggen van het ongeval. Wanneer er iets dergelijks fout loopt, kan het dat niet de bestuurder, maar de autoconstructeur, de leverancier van onderdelen, van de software of van andere electronica of misschien zelfs de wegbeheerder aansprakelijk wordt gesteld. We zullen de aansprakelijkheid dan bij het product moeten zoeken wanneer dit niet de veiligheid biedt of geboden heeft die de gewone consument mag verwachten.

Technologiebedrijven zullen aansprakelijk gesteld kunnen worden bij een ongeval. Ook lokale overheden, provincies en gewesten zullen zich moeten indekken mocht door een falende verkeersinfrastructuur schade tot stand komen. Daarnaast ontstaan nieuwe risico’s. Zo dreigen de digitale systemen, waarmee de auto’s zullen uitgerust zijn, en de onderlinge verbindingen tussen deze systemen blootgesteld te zijn aan alle mogelijke vormen van hacking. Om zich in te dekken tegen deze nieuwe risico’s zullen nieuwe polissen en verzekeringsproducten het daglicht zien.

Ten slotte zou het best kunnen dat naast aansprakelijkheidsverzekeringen verzekeringen opduiken afgesloten door slachtoffers zelf, waarbij hun vergoeding niet meer ondergeschikt is aan de vaststelling van de aansprakelijkheid van een derde. Dergelijke verzekering wordt aangegaan door een potentieel slachtoffer, niet door een potentieel aansprakelijke. Een soort omnium voor de verzekerde. Het slachtoffer ziet aldus zijn schade onmiddellijk vergoed door zijn eigen verzekeraar, die na de verzekeringsprestatie te hebben geleverd zich tegen de eventuele aansprakelijke zal keren. Het slachtoffer ontsnapt op die wijze aan de ellenlange procedures om de aansprakelijkheden te bepalen.

Philippe Colle

Gedelegeerd bestuurder Assuralia