Iers voorzitterschap neemt de fakkel over van Cyprus in de Raad van de EU

Het einde van de maand juni gaat traditioneel gepaard met het aflopen van het lopende voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie (de Raad). Tijdens de eerste helft van 2026 bekleedde Cyprus deze functie en vormde het samen met Denemarken en Polen het vorige voorzitterschapstrio. Sinds 1 juli 2026 is een nieuw voorzitterschapstrio van start gegaan, bestaande uit Ierland, Litouwen en Griekenland. Ierland neemt als eerste lidstaat het voorzitterschap waar en zal deze rol vervullen tot en met 31 december 2026. 

Aantreden van een nieuw voorzitterschapstrio van de Raad van de EU

Met het einde van het Cypriotische voorzitterschap komt ook een einde aan het voorzitterschapstrio bestaande uit Denemarken, Polen en Cyprus. Het trio draagt de taken over aan een nieuw trio, bestaande uit Ierland, Litouwen en Griekenland.

Ter herinnering: het voorzitterschapstrio werd ingevoerd met het Verdrag van Lissabon in 2009 en bestaat uit drie lidstaten die opeenvolgend het voorzitterschap van de Raad waarnemen. Het doel is een grotere continuïteit in de werkzaamheden van de Raad te verzekeren door nauwe samenwerking tussen de betrokken voorzitterschappen. Het trio stelt daarbij een gezamenlijk programma op dat de algemene beleidsrichting voor een periode van achttien maanden bepaalt, terwijl elk individueel voorzitterschap daarnaast eigen accenten kan leggen in het eigen programma.

Het vorige en het nieuwe trio baseren hun werkzaamheden op de Strategische Agenda 2024-2029 van de Europese Raad, die steunt op drie pijlers: 1) een sterk en veilig Europa, 2) een welvarend en competitief Europa en 3) een vrij en democratisch Europa. Het nieuwe trio heeft zijn prioriteiten voorgesteld onder de slagzin “Unity in diversity – three corners, but one compass.” Hiermee wil het richting geven aan het werk van de Raad in een context van aanhoudende geopolitieke spanningen en toenemende internationale uitdagingen.

Uitkomsten van het Cypriotische voorzitterschap

Sinds zijn toetreding tot de Europese Unie heeft Cyprus slechts twee keer het voorzitterschap van de Raad bekleed: tijdens de tweede helft van 2012 en opnieuw van 1 januari tot 30 juni 2026. Het programma van dit voorzitterschap stond onder de slagzin “An autonomous Union. Open to the world.” en legde de nadruk op de versterking van de Europese strategische autonomie. Daartoe werd gewerkt rond vijf pijlers, waaronder ‘Autonomie door competitiviteit’ en ‘Autonomie door veiligheid, defensiegereedheid en paraatheid.’

Het Cypriotische voorzitterschap benadrukt in zijn eindverslag de vooruitgang die gedurende de voorbije zes maanden werd geboekt op een aantal belangrijke Europese dossiers. Voor de Belgische verzekeringssector zijn met name de volgende ontwikkelingen relevant:

• “One Europe, One Market” roadmap: De roadmap tekent een plan uit om op een gecoördineerde manier en over de EU-instellingen heen een meer geïntegreerde, concurrentiele Europese markt tot stand te brengen. De Raad heeft samen met de Europese Commissie en het Europees Parlement deze roadmap ondertekend.

• Retail Investment Strategy (RIS): De RIS beoogt retailbeleggers beter te beschermen en hun deelname aan de financiële markten te stimuleren door gerichte aanpassingen aan de distributiewetgeving van banken (MiFID) en verzekeraars (IDD). De technische trialogen zijn afgerond en het voorlopig politieke akkoord met het Europees Parlement is goedgekeurd door COREPER II.

• Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR): Met de herziening van de SFDR wordt beoogd de duidelijkheid en bruikbaarheid van duurzaamheidsinformatie over spaar- en beleggingsproducten te vergroten. De Raad heeft de besprekingen over de SFDR afgerond en COREPER II heeft een algemene oriëntatie aangenomen.

• Supplementary Pensions Package: Het pakket omvat voorstellen tot herziening van de PEPP-Verordening en de IORP II-Richtlijn met als doel aanvullende pensioenen te versterken en een adequaat pensioeninkomen te bevorderen voor EU-burgers. De besprekingen binnen de Raad werden afgerond en voor zowel de voorstellen inzake de herziening van PEPP als IORP II werd een algemene oriëntatie aangenomen.

• FiDA: Het is een door de Europese Commissie voorgesteld kader voor een veilige en open toegang tot consumentendata binnen financiële diensten. De Raad heeft de gesprekken met de lidstaten en de Europese Commissie voortgezet en gepolst naar hun appetijt om verder te onderhandelen over het dossier. Daarbij werd evenwel geen concrete doorbraak gerealiseerd.

• Digitale omnibus inzake AI: Dit initiatief maakt deel uit van een breder digitaal pakket en voorziet in aanpassingen aan de AI Act om bepaalde verplichtingen, onder meer voor hoog-risico AI-systemen, efficiënter en meer proportioneel toe te passen. Na trialoogonderhandelingen werd er een akkoord bereikt met het Europees Parlement over de AI-omnibus.
   

Prioriteiten van het Ierse voorzitterschap

Op 1 juli 2026 startte Ierland aan zijn achtste termijn als voorzitter van de Raad sinds zijn toetreding tot de Europese Unie in 1973. Verwacht wordt dat Ierland een actiever voorzitterschap zal voeren dan Cyprus, onder meer dankzij een grotere administratieve capaciteit en een uitgesproken ambitie om verschillende lopende wetgevingsdossiers actief vooruit te helpen.

Onder de slagzin “Strength with unity” legt het Ierse voorzitterschap de nadruk op drie onderling verbonden prioriteiten: Europese competitiviteit, Europese waarden en Europese veiligheid. Deze doelstellingen moeten elkaar versterken en vormen de rode draad doorheen het voorzitterschapsprogramma. Hieronder volgt een overzicht van enkele prioriteiten die relevant zijn voor de verzekeringssector. 

a. Algemene prioriteiten

Het voorzitterschap wil de “One Europe, One Market” roadmap verder uitvoeren en de daarin opgenomen doelstellingen tegen eind 2026 concreet helpen realiseren. Daarnaast zal het inzetten op de vereenvoudigingsagenda van de Unie en verder bouwen op de initiatieven inzake regulatory deep cleaning[1]. Ook het Meerjarig Financieel Kader (MFF) 2028-2034 zal een centrale plaats innemen in de werkzaamheden, net als bij de andere lidstaten van het voorzitterschapstrio.

 b. Competitiviteit

Het versterken van het Europese concurrentievermogen vormt een van de belangrijkste prioriteiten van het Ierse voorzitterschap. In dat kader wil het voortbouwen op de doelstellingen van de Savings and Investments Union (SIU) en de digitale Euro. Via deze initiatieven beoogt het voorzitterschap een verdere verdieping van de Europese kapitaalmarkten en een betere mobilisatie van investeringen ten gunste van duurzame economische groei en competitiviteit. Daarnaast zal worden voortgebouwd op het werk dat het Deense voorzitterschap heeft opgestart om de economische impact van Europese regelgeving beter in kaart te brengen.

Binnen de ECOFIN-raad zullen competitiviteit, economische weerbaarheid en fiscale duurzaamheid als horizontale prioriteiten worden behandeld. Concreet zal de Raad onder meer verder werken aan de SIU, securitisatie, de onderhandelingen over de Supplementary Pensions Package en de trialogen over de herziening van de SFDR.

Op fiscaal vlak staan verschillende dossiers op de agenda, waaronder de herziening van de Tobacco Tax Directive, de herziening van de Directive on Administrative Cooperation (DAC) en de verwachte Tax Simplification Omnibus.

Ten slotte wil het voorzitterschap vooruitgang boeken op recent gepubliceerde Commissievoorstellen die bijdragen aan de Europese competitiviteit en concurrentie, zoals EU Inc. (28th regime) en de Tech Sovereignty Package. 

c. Digitaal

Op digitaal vlak zal verder worden gewerkt aan dossiers inzake digitale connectiviteit, digitale netwerken, cyberbeveiliging en cyberweerbaarheid. Daarnaast wil het voorzitterschap inzetten op de ontwikkeling en toepassing van artificiële intelligentie en cloudtechnologieën.

Digitale vereenvoudiging wordt gezien als een belangrijke hefboom om het Europese concurrentievermogen te ondersteunen. De Digitale omnibus inzake data en cyberbeveiliging moet hier onder andere mee in voorzien. Het voorzitterschap streeft ernaar een akkoord te bereiken met het Europees Parlement voor het einde van 2026. Bovendien blijven de Cyber Resilience Act en andere initiatieven rond het Europese cyberbeveiligingskader, zoals de Cybersecurity Act 2.0, belangrijke aandachtspunten. Opvallend is dat FiDA niet expliciet in het voorzitterschapsprogramma wordt vermeld, ondanks eerdere signalen dat Ierland aanzienlijke vooruitgang op dit dossier wilde boeken.

d. Duurzaamheid en milieu

Binnen de Milieuraad (ENV) zal worden gewerkt aan de transitie naar een klimaatneutrale, duurzame en circulaire economie. In dat kader wil het voorzitterschap vooruitgang boeken op verschillende vereenvoudigingsinitiatieven, waaronder de Environmental Simplification Omnibus, alsook op thema’s zoals klimaatweerbaarheid, de energietransitie, en klimaatveiligheid. Dossiers zoals de Affordable Housing Act en de Construction Services Act maken tevens deel uit van deze bredere beleidsagenda.

Het volledige programma van het Ierse voorzitterschap, samen met andere relevante documenten en recente ontwikkelingen, is beschikbaar op de website van het Ierse voorzitterschap. 

[1] Regulatory deep cleaning is een initiatief van de Europese Commissie dat gericht is op het stroomlijnen van de EU-wetgeving, zodat deze eenvoudiger, duidelijker en beter afdwingbaar wordt. Het proces richt zich op verouderde, overlappende of overbodige bepalingen die het concurrentievermogen, de innovatie en de doeltreffende toepassing van het EU-recht belemmeren.