Klimaatweerbaarheid staat ook bij de verzekeraars hoog op de agenda
Op 28 oktober wordt een nieuw Europees plan voor klimaatweerbaarheid gepubliceerd dat ‘resilience by design’ centraal stelt en een betere coördinatie van de verschillende beleidsniveaus beoogt. Daarnaast kondigde Ursula von der Leyen onlangs in haar State of the Union de oprichting aan van een ‘European Climate Insurance Alliance’ die verzekeringsoplossingen rond klimaatweerbaarheid zal uitwerken. De verzekeringssector is verheugd over deze initiatieven en engageert zich om mee de schouders onder de klimaatuitdaging te zetten.
Nood aan een holistische en gecoördineerde aanpak
Klimaatweerbaarheid gaat om economisch en maatschappelijk risicobeheer en is door de steeds sterker voelbare klimaatverandering een absolute noodzaak geworden. Europa kan zich enkel aanpassen aan een veranderend klimaat als preventie, publieke investeringen en verzekeringsoplossingen hand in hand gaan.
Al denken en werken verzekeraars mee aan oplossingen, door de schaal en onvoorspelbaarheid van de klimaatgebeurtenissen kunnen ze niet het volledige antwoord bieden op deze maatschappelijke uitdaging. De noodzaak van een holistische en gecoördineerde aanpak, waarin elke stakeholder zijn rol speelt, is de laatste jaren steeds duidelijker geworden, wereldwijd en dicht bij huis. Van de overstromingen enkele jaren geleden tot de hitte en natuurbranden van afgelopen zomer, van lage waterstanden tot lagere productiviteit … de klimaatverandering raakt tal van mensen en processen. De steeds hogere frequentie en omvang van de schade door klimaatverandering kan niet alleen met verzekeringen worden opgevangen, maar vereist een brede benadering waarin ook preventie, adaptatie en risicobeperking en -bewustzijn cruciaal zijn.
Verzekeraars, betrouwbare partners op diverse fronten
Verzekeraars zijn meer dan schadevergoeders. Ze zijn ook risicodeskundigen, investeerders en partners in preventie, en dragen zo op verschillende vlakken bij aan klimaatweerbaarheid:
- Voor vlotte vergoedingen zorgen en de verzekerbaarheid bewaken
Schade vergoeden blijft uiteraard de kerntaak van de verzekeraars. Bij de uitzonderlijke overstromingen in 2021 sloot de Belgische verzekeringssector dan ook snel een protocol met de getroffen gewesten om een zo volledig mogelijke schadeloosstelling te kunnen waarborgen. De verzekeraars hebben zelf een totaalbedrag van € 1,25 miljard aan schadevergoedingen uitbetaald.
Daarnaast bewaken verzekeraars de verzekerbaarheid van eigendommen. Om ook de schadeloosstelling van slachtoffers van eventuele toekomstige natuurrampen veilig te stellen, overlegt Assuralia momenteel met de Belgische overheid over de uitwerking van een robuuste publiek-private samenwerking.
- Investeren in preventie en adaptatie
Verzekeraars adviseren hun klanten over preventiemaatregelen en moedigen deze aan. Verder investeren zij, als partners in tal van projecten en als institutionele beleggers, in uiteenlopende preventie- en adaptatie-initiatieven en infrastructuur, of het nu gaat om het aanleggen van een nieuwe fietsostrade of de duurzame renovatie van openbare gebouwen.
- Kennisdeling, databeheer en samenwerking bevorderen
De verzekeringssector maakt werk van kennisdeling en samenwerking met diverse organisaties en overheidsorganen. Verzekeraars beschikken niet alleen zelf over nuttige data, maar stellen als sector ook vast dat er veel knowhow en concrete oplossingen op het terrein aanwezig zijn.
In België ontwikkelde Assuralia bijvoorbeeld de ‘Klimaatschademonitor’: een toegankelijk instrument dat lokale overheden, ondernemingen en burgers inzicht biedt in de klimaatschade in specifieke gebieden. Besluitvormers kunnen deze informatie benutten om hun beleid bij te sturen. Ondernemingen en burgers kunnen inschatten of aanpassingen aan hun eigendommen nuttig zijn. Assuralia heeft daarom samen met de monitor ook een aantal eenvoudige preventietips gepubliceerd. Recenter verleende Assuralia zijn medewerking aan projecten van Climate Fit, een organisatie die impactvolle adaptatie-oplossingen uitrolt via regionale proefprojecten.
Verdere uitdagingen voor Europa en België
Op de vooravond van de publicatie van het nieuwe Europese kader voor klimaatweerbaarheid wijst Assuralia op de belangrijkste acties die Europa en zijn lidstaten kunnen ondernemen om zich beter tegen de klimaatimpact te wapenen.
- Klimaatadaptatie moet een vast onderdeel van ruimtelijke planning worden, met het beginsel ‘resilience by design’ als uitgangspunt, zodat klimaatrisico’s meteen worden meegenomen in plannen voor nieuwe infrastructuur en bij bouw- en renovatieregels. Ook zouden overheden meer moeten investeren in waterbeheer en groene infrastructuur. Zonder versnelde investeringen in adaptatie dreigen de kosten van klimaatschade immers sneller te stijgen dan de capaciteit van overheden, burgers en verzekeraars om die schade te dragen. Europa kan helpen om projecten investeringsrijp te maken, zodat ook privaat kapitaal kan worden aangetrokken.
- Betrouwbare, begrijpelijke en vergelijkbare klimaatdata zijn essentieel voor overheden, bedrijven en burgers. Open data, gemeenschappelijke definities, risicokaarten en transparante methodologieën faciliteren goede beslissingen en maken beter beleid mogelijk. Europa heeft hiervoor al een basis gelegd met de Overstromingsrichtlijn 2007/60/EG van 23 oktober 2007 en het aardobservatieprogramma Copernicus.
- Grote natuurrampen zijn systeemrisico’s die verzekeraars niet alleen kunnen dragen. Ze vereisen publiek-private oplossingen die preventie, verzekering, publieke investeringen en steun combineren. Op Europees niveau kan de nieuw opgerichte Europese Climate Insurance Alliance hier een belangrijke rol spelen, al zal haar ambitie wel verder moeten reiken dan het verhogen van de verzekeringsdekking. Zoals hoger al aangehaald zijn preventie, klimaatadaptatie en risicobewustzijn essentieel om te voorkomen dat steeds meer klimaatrisico’s onverzekerbaar worden en er een insurance protection gap ontstaat of vergroot.
- Klimaatrisico’s zijn langetermijnrisico’s en grensoverschrijdend. Tegelijkertijd verschillen de Europese lidstaten onderling wat hun geografische kenmerken en specifieke risico’s betreft. Een Europese strategie met visie kan een voorspelbaar langetermijnbeleid waarborgen dat ook voldoende ruimte laat voor nationale oplossingen.
Klimaatweerbaarheid wordt niet opgebouwd na een ramp, maar ervoor. De keuzes die Europa vandaag maakt inzake preventie, adaptatie en investeringen zullen bepalen of klimaatrisico's morgen beheersbaar en verzekerbaar blijven. Het is een verhaal waarin alle inspanningen elkaar versterken en samen een positieve spiraal naar meer weerbaarheid doen ontstaan, op Europees vlak, in België en in ieders wijk, straat en huis. De verzekeringssector staat alvast klaar om de uitdaging samen met Europa en de lokale beleidsmakers aan te pakken.