Interview met Christophe Cherry (Atradius), Voorzitter afdeling Krediet-Borgtocht van Assuralia

De kredietverzekering is een nichemarkt. Is deze markt goed gekend, ook binnen de sector? Kunt u de achtergrond ervan kort schetsen?

De kredietverzekering bestaat al meer dan honderd jaar. Hoewel het om een weinig bekende markt gaat, is de kredietverzekering toch goed ingeburgerd in de commerciële processen. In België is deze markt goed voor ongeveer 200 miljoen euro aan premies per jaar. Een nichemarkt, dus toegespitst op een welbepaald segment.

In de bedrijfswereld is de kredietverzekering geen onbekende. Ze is dan ook echt een verzekering die alleen voor bedrijven bedoeld is. Maar wat we doen is heel belangrijk. De post handelsvorderingen, namelijk de facturen in afwachting van betaling, vertegenwoordigt 30 tot 40 % van de activa van een onderneming. Van alle schuldvorderingen op de Belgische markt is vijftig miljard gedekt door een kredietverzekeraar.

Een vennootschap die haar vermogen wil veiligstellen, moet dus ook haar handelsvorderingen beschermen. Zij betaalt een verzekeringspremie op haar omzet om de schulden van haar eigen klanten, haar kopers, te dekken.

Kortom, de kredietverzekering is een veelgebruikt instrument in bedrijven om de omzet en dus de groei veilig te stellen.

Zijn bedrijven zich volgens u voldoende bewust van het risico op een faillissement? Houden ze voldoende rekening met dit risico in hun bedrijfsvoering?

Er is een duidelijke correlatie tussen enerzijds de structuur en grootte van een onderneming en anderzijds haar besef van het kredietrisico. Meestal hebben kleinere bedrijven niet de middelen om een creditcontroller in te schakelen. Bovendien worden ze zich pas van dit risico bewust wanneer het zich daadwerkelijk voordoet. Ze besteden veel aandacht aan hun operationele risi co’s, maar heel wat minder aan de financiële risico’s die ze lopen. Tot nu toe is de wereld van de kmo's een markt waar de kredietverzekeraars maar weinig voet aan de grond krijgen. Dat ligt ook aan de verzekeraars zelf. We moeten erkennen dat we de afgelopen jaren niet in staat waren om het juiste niveau van dienstverlening en producten aan te bieden, afgestemd op de omzet van kmo’s. Om te beginnen is de verzekeringspremie al een drempel, want deze betekent een reële investering voor de ondernemingen.

Verder is er opvolging nodig, een zekere vorm van beheer.

Bij een terugblik op 2020 komt onvermijdelijk ook de coronacrisis ter sprake. De gezondheidscrisis leidt – of zal leiden – tot betalingsachterstanden. Wie zal deze financieren? Welke rol heeft de kredietverzekering sinds begin maart 2020 gespeeld en welke rol is er de komende maanden nog voor haar weggelegd?

Op basis van een studie die we in november 2020 uitvoerden, blijkt dat de totale waarde van de achterstallige facturen gestegen is van 26 % in 2019 naar 47 % in 2020. Voor één factuur op twee liet de betaling dus op zich wachten. Het gewicht van deze achterstallige facturen is met 80 % gestegen. Dat is toch een vrij sterk signaal. Een ander opmerkelijk cijfer is dat in 2020 maar liefst 8 % van de facturen definitief onbetaald bleef, waar dat in 2019 slechts voor 1 % van de facturen het geval was. Dat is een enorme stijging.

De impact van de coronacrisis is dus onmiskenbaar. Paradoxaal genoeg ondervonden de kredietverzekeraars wat hun schadelast betreft nog geen impact van de crisis. Dit komt vooral doordat de sectoren waarin de verliezen zich opstapelen sectoren zijn waarin de kredietverzekeraars minder aan risico’s blootstaan. De grote risico’s voor kredietverzekeraars situeren zich in de bouw, de industrie en de dienstensector, en minder in de horeca en de detailhandel. De huidige context zorgt ervoor dat de verliezen van de kredietverzekeraars geen weerspiegeling zijn van de economische situatie.

Worden veel B2B-verkopen gerealiseerd via kredieten? Zag u dit percentage de afgelopen maanden stijgen?

Dat percentage bleef vrij stabiel. Doorgaans wordt in B2B tussen 30 en 60 % van de omzet op krediet verwezenlijkt. In moeilijke tijden worden de toegestane krediettermijnen soms wel ingekort.

Wat zijn volgens u, naast de gezondheidscrisis, de belangrijkste risico’s voor de wereldhandel en voor de vooruitzichten op een solide groei?

Het lijdt geen twijfel dat onzekerheid over het algemeen zeer nadelig is. Ik vrees dat we geconfronteerd worden met een daling van de activiteit waarbij we slechts het topje van de ijsberg zien.Veel economieën, vooral in Europa, liggen nog altijd aan een beschermend infuus van overheidsmaatregelen. Daardoor kunnen een aantal bedrijven die min of meer in zombiemodus verkeren nog overleven. Zodra deze steunmaatregelen wegvallen – wat ooit zal gebeuren – vrees ik voor een grote economische schok die zal leiden tot bedrijfssluitingen, werkloosheid en een daling van de consumptie. Enige sprankeltjes hoop zijn gevestigd op een snel herstel in 2021. We zien dat de economieën die de coronacrisis goed hebben aangepakt al een sterke heropleving vertonen.

In welke mate kan de brexit een invloed hebben op de kredietverzekering?

De brexit zal in de eerste plaats gevolgen hebben voor de Britse economie. Als kredietverzekeraars zijn we al twee jaar aan het anticiperen op de impact van de uitstap van het VK. We zien een zekere verschuiving van de business. Belgische ondernemingen die zakendeden met Britse kopers zijn er stilaan in geslaagd om elders klanten te vinden. Kortom, voor de kredietverzekeraars in België is in de cijfers al rekening gehouden met de brexit.

Kan men stellen dat de kredietverzekeraar in zekere zin de rol van bankier speelt, maar dat hij, in tegenstelling tot een klassieke bank die risico's mijdt, van risico’s zijn dagelijkse broodwinning maakt?

Ik heb in beide sectoren gewerkt en het gaat om twee totaal verschillende bedrijfsmodellen. In de banksector wordt een kredietdossier aangelegd om verliezen te voorkomen. Bij twijfels over een dossier is een kredietweigering vrij waarschijnlijk. Als kredietverzekeraars analyseren we geen beleggingskredietrisico’s over een periode van vijftien jaar. We moeten de kans op een faillissement in de komende zes tot twaalf maanden beoordelen. De kredietanalyse is dus helemaal anders. De taak van de kredietverzekeraar bestaat erin om business mogelijk te maken en tegelijkertijd de te vermijden risico’s te kaderen. Een goede kredietverzekeraar zegt nee wanneer hij nee moet zeggen. Zo injecteren kredietverzekeraars voortdurend voor 50 miljard euro aan kredieten, gratis voor de kopers, betalend voor de leveranciers.

Zijn er sectoren waarin het risico op wanbetaling groter is dan elders?

Kredietverzekeraars stellen vast dat de bouwsector het hoogste aantal onbetaalde facturen kent. Anderzijds heeft deze sector het voordeel dat hij vrij voorspelbaar is. Daardoor kunnen we de verliezen min of meer inschatten. Volatiliteit is voor de kredietverzekeraar het grootste gevaar. De instorting van een land of sector op twee weken tijd terwijl dat niet te voorzien was. Voor bepaalde sectoren ligt onze risicopremie hoger. Maar we kennen de ins en outs van deze sectoren zodat we het risico kunnen beheren. De grote nachtmerrie van kredietverzekeraars is een gigantisch bedrijf dat plots en totaal onverwacht onder curatele wordt gesteld of failliet gaat. De risicoblootstelling bij dergelijke grote bedrijven kan namelijk in de miljarden euro’s lopen.

Welke onverwachte kwetsbaarheden zijn er opgedoken tijdens de lockdown?

Een vrij nieuw fenomeen is dat bedrijven met een uitstekende financiële gezondheid in moeilijkheden zijn geraakt door de onderbreking van hun toeleveringsketen. Zelfs met een boordevol orderboek lagen sommige bedrijven een tijdje stil. De kwetsbaarheid van een bedrijf of sector moet dus worden onderzocht op basis van de hele toeleveringsketen.

In welke mate werd de kredietverzekering getroffen door de grote financiële crisis van tien jaar geleden? Leidde deze tot wijzigingen in het beheersmodel van de maatschappijen?

Bedrijven hebben hun business- en servicemodel inderdaad volledig herzien. Tien jaar geleden besloten we in mijn bedrijf bijna van de ene op de andere dag om 10 % van onze risicoblootstelling eenzijdig te elimineren en al onze verzekeringspremies met ten minste 20 % te verhogen. Het gevolg was dat we 20 % van onze klanten verloren, en dan nog vooral onze beste klanten. Tien jaar later is de trend helemaal gekeerd. In maart 2020 zaten we een beetje in dezelfde situatie als tien jaar geleden. Deze keer zagen we de tsunami aankomen en hebben we helemaal anders gehandeld. We hebben een hele reeks risico’s geïdentificeerd waarvan we dachten dat ze een gevaar konden vormen. In plaats van ze te elimineren of te annuleren, hebben we contact opgenomen met al onze klanten. We hebben ze gewezen op onze bezorgdheid over bedrijven in hun portefeuilles. We boden hen de mogelijkheid om zelf een uitweg te regelen ten opzichte van hun eigen kopers of om nieuwe informatie aan te brengen. Zo hebben we onze blootstelling ongeveer even sterk verminderd als tien jaar geleden, maar op een meer serene manier, in samenwerking met onze klanten. Kijken we naar de weg die we de afgelopen tien jaar hebben afgelegd, dan stellen we vast dat we vandaag veel dichter bij onze klanten staan, en dat we veeleer als partners met elkaar samenwerken. We houden rekening met het leven van onze klanten alvorens beslissingen te nemen.

Bron: Balans & Vooruitzicht 2020-2021 - Assuralia