Financiële transactietaks dreigt hold-up op verzekeringstegoeden te worden
Een aanrijding aangeven met de smartphone? Dat kan voortaan met de app Crashform.
schenkingsrechten en erfbelasting op verzekeringsgift

Wie dankzij een schenking een levensverzekering verkrijgt, moet volgens de Vlaamse Belasting- administratie (Vlabel) successierechten betalen wanneer de schenker later overlijdt, al werden er op het ogenblik van de schenking reeds 3% schenkingsrechten betaald. Deze dubbele belasting (eerst schenkingsrechten, nadien successierechten) wenst de Vlaamse Belastingadministratie in te voeren op grond van een opmerkelijke redenering die zij onlangs publiceerde en die zowat alle fiscalisten in de verzekeringswereld van hun stoel deed vallen. Het standpunt van Vlabel is juridisch incorrect, gaat in tegen alle fiscale beginselen en is discriminerend voor Vlaamse inwoners.

Met haar opmerkelijk standpunt gaat de Vlaamse Belastingadministratie (Vlabel) regelrecht in tegen de tekst van de eigen Vlaamse Codex Fiscaliteit. Deze Codex bepaalt dat wie sommen (een kapitaal of rente) kosteloos ontvangt bij het overlijden van degene die een levensverzekering heeft aangegaan, hierop successierechten moet betalen. Dit betekent concreet dat successierechten verschuldigd zijn wanneer de begunstigde van een levensverzekeringscontract het kapitaal of de rente uitgekeerd door de levensverzekeraar ontvangt bij overlijden van degene die de levensverzekeringsovereenkomst heeft aangegaan. Degene die de verzekeringsovereenkomst aangegaan heeft, is de verzekeringnemer. Hij is eigenaar van de verzekeringsovereenkomst en van alle rechten die hiermee verband houden, zoals het recht om een begunstigde aan te duiden, om de begunstiging te herroepen, om een nieuwe begunstigde aan te wijzen, om de verzekering af te kopen of die aan een derde over te dragen of weg te schenken. Wanneer de verzekeringnemer de verzekering schenkt aan de begunstigde (degene die aangeduid is om het kapitaal of de rente te ontvangen bij overlijden van de verzekeringnemer), dan draagt hij die levensverzekeringsovereenkomst met inbegrip van alle daarin begrepen rechten integraal over aan de begunstigde. De begunstigde wordt aldus verzekeringnemer. De oorspronkelijke verzekeringnemer verdwijnt uit het verhaal. Het overlijden van de schenker van de levensverzekering (d.i. de oorspronkelijke verzekeringnemer) kan in dat geval geen aanleiding meer geven tot het betalen van successierechten, omdat aan de voorwaarden, die hiervoor gelden in de Vlaamse Codex Fiscaliteit, niet meer is voldaan. De overleden schenker is immers geen verzekeringnemer meer, terwijl successierechten slechts verschuldigd zijn bij overlijden van de verzekeringnemer. De nieuwe verzekeringnemer is begunstigde.

De Vlaamse Codex Fiscaliteit bepaalt bovendien uitdrukkelijk dat er geen successierechten verschuldigd zijn op de sommen (lees het kapitaal of de rente die de levensverzekeraar uitbetaalt ingevolge het overlijden van de oorspronkelijke verzekeringnemer) “die verkregen zijn ingevolge een beding dat aan de schenkbelasting of het registratierecht op de schenkingen onder levenden is onderworpen”.

Deze oplossing gold reeds onder het vroegere Wetboek Successierechten. Dit was het bekende artikel 8 van het Wetboek. De Federale Belastingadministratie bevestigde dan ook in 2013 dat voor zover de oorspronkelijke verzekeringnemer geen verzekeringnemer meer is op het ogenblik van zijn overlijden en voor zover schenkingsrechten betaald zijn geweest bij de overdracht van de levensverzekering aan de begunstigde, geen successierechten verschuldigd zijn.

Dit is overigens een eenvoudige toepassing van het algemeen fiscaal rechtsbeginsel dat zich verzet tegen dubbele belasting. Indien er schenkingsrechten werden betaald, is er geen reden meer om successierechten te heffen. De Vlaamse Codex Fiscaliteit bevestigt dit nadrukkelijk in zijn art. 2.7.1.0.6, § 2, lid 2.

Als klap op de vuurpijl discrimineert de Vlaamse Belastingadministratie met haar stelling de eigen Vlaamse inwoners ten opzichte van wie in het Brusselse of Waalse gewest woont, waar conform het algemeen fiscaal rechtsbeginsel geldt dat een keer belasting betalen genoeg is. Afhankelijk van het gewest waar de begunstigde woonachtig is, zal hij dus in geval van schenking van een levensverzekering eenmaal (schenkingsrechten) of tweemaal (schenkingsrechten + successierechten) belast worden. Dit kan toch niet de bedoeling zijn?

Noch vanuit juridisch, noch vanuit maatschappelijk oogpunt kan het standpunt van de Vlaamse Belastingadministratie gevolgd worden. Moge ze tot orde geroepen worden of, beter nog, zelf tot redelijke inkeer komen.

 

Philippe Colle,

Gedelegeerd Bestuurder Assuralia
Hoogleraar Vrije Universiteit Brussel